# Егор Потапов. "Чунгыр". Важ коми висьт (поэма, на коми языке)

Владимир Цивунин

"Войся кодзувъяс / Кадйын ӧзйӧны..."

Цивунин Владимир

Егор Потапов. "Чунгыр". Важ коми висьт (поэма, на коми языке)

Origin: http://samlib.ru/c/ciwunin_w_i/potapov-egor_chungyr_na-komi.shtml

Создан: 30/07/2024, изменен: 30/07/2024, 15k

Поэма: Нет

Series: Из коми поэзии. Поэмы

"Войся кодзувъяс / Кадйын ӧзйӧны..."

____________________________________________________________

> Егор Потапов

> [1937 – 1982 гг.]

> Чунгыр

> Важ коми висьт-поэма

> 1

> Войся кодзувъяс

> Кадйын ӧзйӧны.

> Баскӧ турияс

> Гажлун вӧзйӧны.

> Лӧня кышкӧны

> Банйӧм жов пуяс,

> Коз пу катлӧдлӧ

> Дзормӧм юр.

> Шондi чеччигӧн

> Нюмдӧ-сералӧ,

> Кыа лэччигӧн

> Вӧрыс вералӧ,

> Тугъя пелысьӧн,

> Кӧлӧкӧльчикӧн

> Быд во вӧччывлӧ

> Байда нюр.

> 2

> Кывтыд Додз помын

> Ньыв пу шӧпкӧдчӧ,

> Кӧдзыд из костын

> Ключ ва писькӧдчӧ,

> Ӧвтӧ ыркыдӧн

> Бужӧд улiсянь,

> Дзольгӧ-сялькӧдчӧ

> Варов шор.

> Ваыс польдӧма

> Эзысь югӧрӧн.

> Мыйла нимтӧны

> Шорсӧ Чунгырӧн?

> Кӧть предание

> Зэв нин ылысса,

> Век на чусалӧ

> Кусӧм гор.

> 3

> Лыдтӧм зверьясыс

> Танi ветлiсны,

> Помтӧм черисӧ

> Гӧпъяс сетлiсны.

> Олiс-вылiс тан,

> Эжва дорӧсын

> Сӧкӧл сьӧлӧма

> Коми йӧз.

> Яг выв лэбачьяс

> Налы дзольгисны,

> Юрйыв кодзувъяс

> Ёся дзоргисны,

> Гыяс йӧктiсны

> Юлӧн морӧсын,

> Нэмсӧ лелькуйтiс

> Енэж лӧз.

> 4

> Дружнӧ овлiсны

> Горъя чомъясын,

> Ӧтвыв кыйсисны

> Козъя сёнъясын,

> Ӧтвыв сьывлiсны,

> Ӧтвыв йӧктiсны,

> Ӧтвыв юклiсны

> Пӧтка-низь.

> Ӧтмоз сёйлiсны

> Ыргӧн пӧртъясысь,

> Ӧтмоз ноксисны

> Гальскысь кӧртъясӧн,

> Шогсӧ-гажлунсӧ

> Ӧтмоз кывлiсны,

> Ӧтмоз исковтiс

> Шудлӧн визь.

> 5

> Кывтысь-катысьяс

> Татчӧ кежлiсны.

> Небыд низь куяс

> Кӧртӧн вежлiсны.

> Ветлысь войтырӧс

> Кыскис-манитiс

> Джуджыд кырйывса

> Гажаин.

> Туйвыв гӧстьясӧс

> Узьны лэдзӧмысь,

> Мирнӧй чомъясын

> Дружнӧ видзӧмысь

> Прӧста кольлiсны

> Уклад кӧлуйсӧ,

> Зарни гажлунныс

> Мед эз чин.

> 6

> Овлiс на костын

> Ныв сьӧд синъяса,

> Коскӧдз кӧсаа,

> Крусталь пиньяса.

> Алӧй бандзибнас

> Ломзис кыаӧн,

> Еджыд морӧснас —

> Вӧлi юсь.

> Зверь ку паськӧмъяс

> Лун-лун вӧчалӧ,

> Ставлы ас серти

> Пуксьӧ-лӧсялӧ,

> Долыд радуйтчӧ

> Удал зонъясӧн,

> Бисер мывкыднас

> Кӧр кодь сюсь.

> 7

> Низь ку платтьӧыс

> Коскас шевкнитчӧ,

> Кӧр ку тюниыс

> Би моз югнитчӧ,

> Сьӧдбӧж шапкасӧ

> Юрас пуктӧма,

> Петлӧ рытйысьны

> Мелi ань.

> Зонъяс кутлӧны

> Мича Байдаӧс,

> Кытшӧ босьтлӧны

> Муса Байдаӧс,

> Асъя дзоридзӧн

> Нылыс нюмдӧма,

> Зарни лысва кодь

> Югыд, шань.

> 8

> Кодкӧ ӧти

> Век бокӧ пуксьӧма,

> Бокӧ пуксьӧма,

> Кудри дзугсьӧма,

> Думӧн югзьӧны

> Карӧй синъясыс,

> Тайӧ Чунгыр —

> Том багатыр.

> Петлӧ кось вылӧ

> Медся воддзаӧн,

> Локлӧ кось вылысь

> Медся бӧръяӧн,

> Ылӧдз лэбзьӧны

> Инмысь ньӧвъясыс,

> Мича славаыс

> Юр вывтыр.

> 9

> Чунгыр радейтӧ

> Мича Байдаӧс,

> Вой-вой мӧвпалӧ

> Муса Байдаӧс,

> Став том гажлунсӧ,

> Кустӧм радлунсӧ

> Чушкис-песовтiс

> Муслун би.

> Нывлӧн чом бердын

> Чунгыр пукыштiс,

> Аньӧс сывйыштiс,

> Пӧся окыштiс,

> Нормис Байдалӧн

> Авъя сьӧлӧмыс,

> Ӧшйис зон водзын

> Еджыд ки.

> 10

> Ыргӧн шондiыс

> Муртса чеччӧма,

> Байда садьмӧма,

> Вала лэччӧма,

> Ӧткӧн любуйтчӧ

> Гожся асылӧн...

> Тшапкӧ мышсяньыс

> Крепыд сыв.

> Тӧдтӧм катысьяс

> Пыжӧ пуктӧны,

> Синва мольясыс

> Аньлӧн чуктӧны,

> Кылӧ горзӧмыс

> Чужан рас вылӧдз,

> Воши зонъяслӧн

> Зарни ныв.

> 11

> Байда пышйӧма, —

> Ёртъяс шензьӧны, —

> Ру моз дзебсьӧма, —

> Гӧгӧр вензьӧны, —

> Ньӧв моз лэбзьӧма,

> Лым моз бырӧма,

> Кытчӧ вешйӧма,

> Морт оз тӧд.

> Зэвтӧм ньӧвъясӧн

> Зонъяс ветлӧны,

> Яглань горзӧны,

> Валань петлӧны,

> Варыш сьӧлӧмныс

> Лӧгӧн тырӧма,

> Аньӧс корсьӧны

> Лун дай мӧд.

> 12

> Сэсся-й мыждiсны

> Повтӧм Чунгырӧс,

> Вына Чунгырӧс,

> Удал Чунгырӧс;

> Тэ пӧ рытйысин

> Еджыд Байдакӧд,

> Тэ пӧ саймовтiн,

> Тэ и вай!

> Гашкӧ, дзӧвкнитiн

> Быгъя гы костӧ.

> Сутшкин укладӧн

> Яг дор пу костын,

> Ладдя-пыж вылӧ,

> Гашкӧ, вежыштiн,

> Кӧсъян кытшовтны

> Ылi край.

> 13

> Видчан сёрнисӧ

> Чунгыр орӧдӧ,

> Скӧрмӧ-шеныштчӧ,

> Гым моз горӧдӧ:

> — Кырныш котыр кӧ

> Курксӧ-кыпӧдчӧ,

> Мыжмис вокъяслӧн

> Мыжтӧм вок!

> Сутшкӧй-сотыштӧй, —

> Восьтӧ морӧссӧ, —

> Вирнас мыськыштӧй

> Эжва дорӧссӧ!

> Изйыд вӧйтчис кӧ,

> Оз нин лыбӧдны,

> Низьыд пышйис кӧ,

> Оз нин лок!

> 14

> Зонмӧс чуткӧны

> Вермӧм кывъясыс,

> Лӧгӧн сявкйӧны

> Звермӧм синъясыс,

> Кыдзи гым водзын

> Тӧвныр шымыртӧ

> Тшӧкыд зэръясӧн

> Виньдӧм ю.

> Сувтӧ кыр бердӧ

> Ёсьтӧм копьёнас,

> Дзоргӧ ю эрдӧ

> Чард би сьӧлӧмнас,

> Дзормӧм козъяслӧн

> Ойзан шы улын

> Уклад кабыртӧ

> Багатыр.

> 15

> Чунгыр ваймӧдӧ

> Сьӧкыд думъяссӧ,

> Тӧдӧ-помнитӧ

> Важся нимъяссӧ:

> Кывтчӧс волывлiс

> Ньӧбны Байдаӧс

> Ыджыд эмбура

> Мерко-гӧсть.

> Но бӧр катлывлiс

> Тыртӧм киясӧн,

> Видлiс тышкасьны

> Уклад шыясӧн,

> Чунгыр пазӧдлiс

> Рӧзбой шайкаӧс.

> Мича Байдалань

> Враг эз письт.

> 16

> Чунгыр збыльмӧдӧ

> Гуся мӧвпъяссӧ,

> Изйӧн тӧчитӧ

> Инмысь ньӧвъяссӧ,

> Ӧдъя шондiыс

> Ягӧ сайкалӧ,

> Шызьӧм ёртъяслы

> Нем оз шу.

> Эз босьт аскӧдыс

> Удал зонъясӧс,

> Катiс-воӧдчис

> Мерко чомъясӧдз,

> Корсис-казялiс

> Муса Байдаӧс...

> Узьны ланьтӧдчис

> Ва и му.

> 17

> Чунгыр паськӧдӧ

> Лӧглун бордъяссӧ,

> Ытшкӧ-пазӧдӧ

> Враглысь ёртъяссӧ,

> Тшӧтш и Меркоӧс

> Смертьыс лэбӧдiс,

> Ӧдйӧ помасис

> Кось. И вот

> Чунгыр кватитӧ

> Радлун восьтысьӧс,

> Орччӧн пуксьӧдӧ

> Сьӧлӧм косьтысьӧс,

> Кокньыд чагйӧс моз

> Пыжсӧ нӧбӧдiс

> Чужан береглань

> Эжва от.

> 18

> Кутлӧ-качайтӧ

> Кыдзи кагаӧс,

> Войбыд окалӧ

> Муса Байдаӧс,

> Оз лэдз шойччыны

> Узьысь пармалы

> Радлӧ-уалӧ

> Багатыр.

> Чунгыр гажлунын

> Зарни сьӧлӧмыс,

> Зарни сьӧлӧмын

> Югзьысь олӧмыс

> Тiпкӧ-ломалӧ

> Шуда Чунгырлы

> Ыджыд кӧсйӧмӧн

> Ӧзйигтыр.

> 19

> Гашкӧ, Байда сэн

> Шогсьӧ-лёкалӧ,

> Повтӧм Чунгырӧс

> Помся окалӧ,

> Ньӧжмыд ключӧн моз

> Сӧстӧм синъясын

> Рудзтӧ-югнитчӧ

> Лысва войт.

> Унзiль тӧвруыс,

> Юсӧ серӧдiг,

> Дыр на кышӧдчис

> Тӧдса берегын.

> Чусмысь кыалӧн

> Еджгов рӧмъясын

> Козъяс увгисны

> Помтӧм мойд.

> 20

> Ёртъяс аддзӧны:

> Ю дор вӧрсяньыс

> Локтӧ Байданым,

> Чунгыр — бӧрсяньыс,

> Нывлӧн мусаммӧ

> Оз тусь чужӧмыс,

> Зонлӧн мустӧммӧ

> Удаллун.

> Кызьӧн вешйӧны,

> Паныд сувтӧны,

> Чер да ньӧв костын

> Зонмӧс кутӧны:

> Смерть пӧ кыпӧдчӧ

> Повтӧм Чунгырлы,

> Он кӧ ӧнi жӧ

> Весась-мун!..

> 21

> Тырмас бунтуйтны

> Варыш котырсӧ,

> Тырмас гудыртны

> Гажа томлунсӧ,

> Абу Чунгырлӧн

> Еджыд Байдаыс,

> Ньӧтчыд, некор

> И нэм оз ло.

> Байда мывкыдын

> Миян сюсьлуныс,

> Байда мичлунын

> Миян ёнлуныс,

> Шудыс, гажлуныс

> Йитчӧ Байдаын,

> Садьмӧ Байдаын

> Миян лов!..

> 22

> Чунгыр висьтасьӧ...

> Кыв оз кывзыны,

> Байда кевмысьӧ...

> Оз и кывлыны.

> Нылӧс — шуйгалань,

> Зонмӧс — веськыдлань.

> — Чунгыр, бӧрыньтчы!..

> — Байда, лок!..

> Кодкӧ ырыштчӧ

> Зорйӧн катшкыны,

> Кодкӧ выныштчӧ

> Пуртӧн сатшкыны...

> Зон сьӧд кудринас

> Дзоргӧ Байдалань,

> Дзоргӧ Байдалань

> Шудтӧм вок...

> 23

> Эжва муткыльтчӧ

> Сьӧкыд гыясӧн,

> Зэвтӧм ньӧвъясӧн,

> Уклад шыясӧн

> Ньӧжйӧ катӧны

> Гырысь пыжаяс,

> Уна чеччӧны

> Кортӧм йӧз.

> Лёк рӧзбойникъяс

> Кырйӧд кайӧны,

> Чӧжсьӧм лӧглунсӧ

> Татчӧдз вайӧны,

> Чомйӧ кольӧны

> Асшӧр мыжаӧс,

> Тӧвзьӧ кось вылӧ

> Сiм сьӧд грӧз.

> 24

> Козъя кыр бердын

> Косьыс гыалӧ,

> Кӧртӧн гальскӧмыс

> Юргӧ-шыалӧ.

> Ёртъяс усисны...

> Удал Чунгырлӧн

> Ярмӧм эбӧсыс

> Эз на мудз...

> Пыж тыр сӧвтӧны

> Ичмонь-нывъясӧс,

> Слабмӧм войтырлӧн

> Лэбзьысь ньӧвъясыс

> Оз нин мешайтны

> Кывтысь шайкалы,

> Ваймӧм вынйӧрныс

> Оз нин судз.

> 25

> Чунгыр пасьвартӧ

> Кольччӧм шайкаӧс,

> Косьын бытшкӧны

> Мича Байдаӧс,

> Вирыс ойдӧдiс

> Рысь кодь морӧссӧ,

> Ӧзйӧм чом бердын

> Кусi ныв.

> Чунгыр польдчӧма

> Лӧглун гӧрӧдӧн,

> Звермӧм шайкаӧс

> Зутшкӧ-пӧрӧдӧ.

> Бӧръя вӧрӧгыс

> Кыркӧтш дорышӧд

> Из моз лэбзьӧмсӧ

> Эз нин кыв.

> 26

> Кутлӧ-качайтӧ

> Кыдзи кагаӧс,

> Войбыд окалӧ

> Муса Байдаӧс,

> Оз лэдз шойччыны

> Узьысь пармалы,

> Бӧрдӧ-уалӧ

> Багатыр.

> Косьмис Чунгырлӧн

> Асъя дзоридзыс,

> Сотчис кодзулыс

> Кыптандорӧдзыс,

> Польдӧм тӧлысьыс

> Дзоргис Байдаӧс,

> Дзоргис Байдаӧс

> Буждӧм кыр.

> 27

> Байда эновтiс

> Ветланiнъяссӧ,

> Тупкис-кӧдзӧдiс

> Авъя синъяссӧ,

> Дзугсьӧм кӧсаа,

> Доймӧм морӧсын

> Косьмӧ вирыслӧн

> Ньӧжмыд войт.

> Оз нин кутыштчы

> Удал Чунгыркӧд,

> Оз нин окыштчы

> Повтӧм Чунгыркӧд.

> Бӧрдiс вой тӧлыс

> Дурмӧм ю вылын,

> Козъяс увгисны

> Помтӧм мойд.

> 28

> Шорлань Байдаӧс

> Чунгыр лэччӧдiс,

> Кӧдзыд ключ ваӧн

> Чышкис-мыссьӧдiс,

> Дзебис-водтӧдiс

> Джуджыд мыльк йылӧ,

> Лэптiс-зэлӧдiс

> Пищаль-ньӧв.

> Ньӧвйыс писькӧдiс

> Кӧр ку дӧрӧмсӧ,

> Дойдiс Чунгырлысь

> Ыджыд сьӧлӧмсӧ,

> Чунгыр быгыльтчис

> Кӧдзыд из вылӧ...

> Дзоргысь ньыв пуӧс

> Нӧйтiс тӧв.

> 29

> Мича Байдаӧс

> Мед не вунӧдны,

> Мед не вунӧдны,

> Мичсӧ нуӧдны,

> Медым ловъя моз

> Олiс-ломалiс,

> Зарни сьӧлӧмнас

> Мед эз сiм,

> Удал кыйсьысьяс

> Ягӧ кайисны,

> Узьысь Байдалы

> Низьӧс вайисны,

> Шедiс козиныс

> Гажа нюр вылысь,

> Нюрлы пуктiсны

> Байда ним.

> 30

> Удал Чунгырӧс

> Ёртъяс дзебисны,

> Арся коръясыс

> Кытчӧ лэбисны.

> Шорлӧн ӧтарас

> Водiс Байданым,

> Шорлӧн мӧдарас —

> Багатыр...

> Гегдӧм му эжын

> Чветъяс кельдiсны,

> Пыктӧм енэжын

> Юсьяс бӧрдiсны,

> Тӧлыс шутьлялiс

> Ымзысь пармаын,

> Тшӧкыд зэр улын

> Мыссис кыр.

> ———————

> Данный текст приводится по изданию: «Парма гор». Лит.-худож. гижӧд чукор (ред.-сост. В.А. Попов). Сыктывкар, 1984. С. 107-112.

> Перевод этой поэмы на русский можно посмотреть здесь: http://samlib.ru/c/ciwunin_w_i/potapov-egor_chungyr_perevod-s-komi.shtml.

____________________________________________________________

© Цивунин Владимир. Егор Потапов. "Чунгыр". Важ коми висьт (поэма, на коми языке)

Origin: http://samlib.ru/c/ciwunin_w_i/potapov-egor_chungyr_na-komi.shtml

Создан: 30/07/2024, изменен: 30/07/2024, 15k

Поэма: Нет

Series: Из коми поэзии. Поэмы