1990-жылдардын башында, ким ойлоптур, өзүнүн кудурети чексиздей көрүнгөн Коммунисттик партиянын күнү бүттү. Анын артынан Коммунисттик Жаштар Союзу да тарады.
Креслосуз калган Талас райондук комсомол комитетинин мурдагы катчысы Манас Акматбеков милицияга кызматка өтүүнү чечти. "Милициясыз эч бир бийлик болбойт" деп ойлоду эми мурдагы жаштар жетекчиси.
...Медициналык комиссиядан өтүп, кызматка жарактуу деп табылды. Туугандарынын арасында мыйзам менен көйгөйү барлар болгон жокпу? Жок. Ветеринардык билимин эске алган кадр бөлүмүндөгүлөр Манасты кылмыш иликтөө бөлүмүнө ыкчам кызматкер кылып дайындашты. Мал уурулукка каршы күрөшүү тобуна...
Курс, кайра даярдоо... Тиешелүү жерге суроо-талап жөнөтүлүп, кезекке коюлду. Ал ортодо негизги буйруктарды билүү боюнча сынактарын тапшырып, кызматка кирише баштады.
Ошол кезде коңшу Казакстандан келген кесипкөй уурулардын тобу тууралуу маалымат текшерилип жаткан. Алар Таластын айланасын кыдырып, жылкыларды уурдап, алыскы фермаларда убактылуу катып турушчу. Чуу басылган соң, ал кезде дээрлик көзөмөлсүз болгон чек арадан жылкыларды айдап өтүп кетишчү.
Мына ошондой шектүү жайлардын бирине лейтенантты жөнөтүштү. Малчы болуп. Милдети жөнөкөй эле: уйларды кароо, жем берүү, кык тазалоо, жайытка айдоо. Анан күтүү. Бир нерсе болсо, райондон 20 чакырым алыстыктан жардам чакыруу. Кантип? "Ыкчам кызматкерлик тапкычтыгыңды иштет" деп начальниги жылмая кеңеш берди...
Мурдагы комсомол уюштуруучусу мындай кызматты кыялданды беле?!
Бирок кызмат деген кызмат. Күндөр жай өтүп жатты. Кык менен кирдин арасында мурдагы жылтырагын жоготуп, каарманыбыз көп өтпөй кадимки эле малчыга айланды: жыртык ватник, таманы жешилген кирза өтүк жана өңү өчкөн "бардык мезгилге ылайыктуу" кулакчындуу тери тебетей...
Маал-маалы менен кесиптештери жашыруун келип турушчу. Майлуу этти бир аз суюлтулган медициналык спирт менен басып, Манастын жеке корунан "ууртап" алып, ыраазы болуп кайра кетишчү:
"Кыраакы бол, катчы... Бул сага комсомолдук сөздөрүңдү сүйлөп жүргөн эмес..."
Жай да араң бүттү. Күз узакка созулган жаан-чачынды алып келди. Абал таптакыр оорлоду. Канча жолу баарын таштап кеткиси келди. Бирок "ак кол" деп күлүп калышынан коркуп, ар дайым өзүн кармап калды.
...Таң алдындагы туманды кишинеген үн менен туяктардын дүбүртү жарып өттү.
"Эй, Доктурбек!"
Манас шашпай ватнигин кийип, короого чыкты. Үч атчан. Жергиликтүү эмес экени көрүнүп турат. Баары сак. Алардын биринин жонунда ошол кезде катуу тыюу салынган кичине калибрдүү мылтык бар.
- Эй, Доктурбек кайда? Мурда ушул жерде ал кожоюн болчу го?
- Ал июнь айында бутун сындырып алган. Ошондон бери бул жерде мен жашап жатам.
- Атың ким?
- Куланбек.
- Укчу, Куланбек, биз бул жерде жылкылар менен бир жумадай эс алып туралы. Алыстан айдап келатабыз, чарчадык... Чөп менен бир кой берип турсаң, акчасын төлөйбүз. Анын үстүнө дагы бир тай берип ыраазы кылабыз.
Жоопту күтпөстөн эле, өздөрүн кожоюндай сезип, он жети баш жылкыны короого киргизип салышты. Бээлердин баары бири-биринен өтөт, асыл тукум.
"Булар", - деп чечти ыкчам кызматкер.
Коноктордун көзөмөлүндө турган "Куланбек" жолтоо болбосун деп азын-оолак уйларды бастырманын алдына киргизди, жылкыларды сүртүп-тазалады, суу берип, жем салды. Анан кечки тамакка отурду...
Бирок анын башында бир гана ой: өз кишилерине кантип кабар берет?! Фермадан кетүүгө мүмкүн эмес, тигилер көзөмөлдөп турушат. Алыска чапса, жылкыларды алып качып кетишет. Үй иштерине жай бою жардам берип жүргөн инилери да жок, мектеп башталган.
Эмне кылыш керек?!
...Биринчи түнү коноктор өздөрү менен алып келген арактан сунуш кылышты. Шыбырашып сүйлөшүп, баарын көзөмөлдөп турушту. Бирөө кезметте туруп, уктаган жок.
Таңга жуук жылкыларды сыртка чыгарып, оттотушту. Түшкө жакын кайра киргизип, кечээки этти жеп бүтүштү. Спирттик ичимдиксиз отуруу аларга кыйла оор тийгендей. Бирок фермадан кетүүдөн коркушту. Айрыкча бирөөнү кабарчы кылып жөнөтүүдөн чочулашты: кокус сатып кетсе эмне болот?
Мына ошондо үч литрлик бөтөлкөдөгү таптаза spiritus vini өзүнүн саатын күтүп турган эле...
Экинчи күнү Манас "берешендик кылып", жашырып койгон спиртин алып чыгып, мал ууруларга сунуш кылды. Күмөн санатпаш үчүн адегенде өзүнө да эки манжага жеткидей куюп алды.
Кечээ унчукпай отурганы үчүн аны жемелеп, тигилер спиртти ичишти. Демдери кысылып, көздөрү алайып кетти. Эсине келишкен соң дагы сурашты. Анан дагы. Дагы.
Иче бер, кааласаң ич...
...Эртең менен саат 8:00дө Манас райондук ички иштер бөлүмүнүн спорт аянтчасында начальник майор Субанов өзү футбол ойноп, командага капитан болуп жаткан. Кыйкырык, ызы-чуу. Айланадагы балдар да чогулуп калышкан.
Ошол маалда "кырт-кырт" эткен үн менен араба дарбазага келип токтоду...
Анын ичинде колу-буту байланып, уктап жаткан үч киши бар эле. Алардын коңуругу футболдогу кыйкырыктан да катуу угулуп жатты.
Араба айдаган, үстү-башы жыртык, бутуна араң турган, спирттен бүт аймакка жыт таратып турган адам Устав боюнча честь берип, өзүн тааныштырууга аракет кылып жатты.
Аны араң дегенде Акматбеков экенин таанышты. Чынын айтканда, аны кызматташтары эбак эле унутуп коюшкан экен...
Кечке жуук убактылуу кармоочу жайда эсине келген тажрыйбалуу рецидивисттер алгач баарын четке кагышты.
Бирок "тирүү далилдер" менен беттештирилгенден кийин, акырында азыркы тил менен айтканда, тергөө менен кызматташууга макул болушту.
Ошол кезде өзгөчө ири өлчөмдөгү мал уурулуктун тогуз фактысы ачылды.
Ал эми Манас Акматбеков милициядагы биринчи сыйлыгын алды.